Κεφάλαιο 04

Δεοντολογία και Αθλητικό Ήθος

Το τένις σχεδόν δεν έχει διαιτητή. Οι δύο άνθρωποι που κρατούν ρακέτες είναι ταυτόχρονα και οι επόπτες γραμμών, και οι σημειωτές του σκορ, και οι μάρτυρες κάθε αμφίβολης μπαλιάς.


§1 · Η ιδέα

Το σύστημα τιμής

Για πάνω από έναν αιώνα, οι παίκτες σε αγώνες χωρίς διαιτητή ακολουθούν μια άγραφη συμφωνία που συχνά καταγράφεται ως «ο Κώδικας». Η πρώτη της αρχή είναι απλή: ο κάθε παίκτης κρίνει τις γραμμές στη δική του πλευρά του φιλέ, και οφείλει να το κάνει τίμια — ακόμη κι όταν η τίμια κρίση του στοιχίζει τον πόντο.

Δεν προσπαθείς απλώς να κερδίσεις· προσπαθείς να κερδίσεις καθαρά. Ένας πόντος που κερδήθηκε με άδικη κρίση δεν κερδήθηκε ποτέ πραγματικά. Η φήμη σου ως τίμιου παίκτη θα σε ακολουθεί πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε επιμέρους σκορ.

§2 · Πριν από την πρώτη μπαλιά

Η άφιξη και το στρίψιμο της ρακέτας

Φτάνε στην ώρα σου και έτοιμος να κινηθείς, ώστε να μην κλέβεις από τον χρόνο του αντιπάλου σου για να κάνεις διατάσεις. Στο ζέσταμα, ο στόχος είναι να βοηθήσεις τον αντίπαλό σου να λυθεί, όχι να το κερδίσεις. Στείλε τις μπάλες πάνω του, τροφοδότησε τα σερβίς του, κράτα το ράλι ζωντανό. Το ζέσταμα είναι ευγένεια, όχι αναμέτρηση.

Για να αποφασιστεί ποιος σερβίρει πρώτος και από ποια πλευρά ξεκινά ο καθένας, οι παίκτες στρίβουν τη ρακέτα. Ο ένας λέει «πάνω ή κάτω» ενώ ο άλλος τη στριφογυρίζει στο έδαφος· το σήμα στη βάση της λαβής καταλήγει να κοιτάζει πάνω ή κάτω. Όποιος κερδίσει το στρίψιμο διαλέγει ένα από τέσσερα πράγματα: να σερβίρει, να υποδεχθεί, από ποια πλευρά θα ξεκινήσει — ή να αφήσει τον άλλο να διαλέξει πρώτος.

Στρίψιμο ρακέτας
Πες το — πάνω ή κάτω — και μετά στρίψε.
§3 · Η καρδιά του τίμιου παιχνιδιού

Η κρίση των γραμμών

Κρίνεις μόνο τις μπάλες που προσγειώνονται στη δική σου πλευρά του φιλέ. Ποτέ δεν κρίνεις μπάλα στην πλευρά του αντιπάλου — αυτή είναι δική του δουλειά, και το να την αμφισβητείς είναι αγένεια. Μια μπάλα είναι άουτ μόνο αν βλέπεις καθαρά κενό ανάμεσα στη μπάλα και τη γραμμή. Αν ακουμπά τη γραμμή, έστω και στο ελάχιστο, είναι μέσα.

Όταν έχεις αμφιβολία, η μπάλα είναι μέσα.

Αν δεν είσαι βέβαιος ότι η μπάλα ήταν άουτ, οφείλεις να την παίξεις ως μέσα και να δώσεις τον πόντο στον αντίπαλο. Φώναξε το άουτ αμέσως και δυνατά — και σήκωσε το χέρι ή δείξε με το δάχτυλο, ώστε η κρίση σου να φαίνεται όσο και να ακούγεται. Αν καταλάβεις μετά τη φωνή ότι έκανες λάθος, διόρθωσέ το επιτόπου και δώσε τον πόντο. Το να αναλαμβάνεις το λάθος σου είναι το πιο σεβαστό πράγμα που μπορεί να κάνει ένας παίκτης.

Σωστό
Λάθος
Κρίση μόνο των μπαλιών στη δική σου πλευρά του φιλέ.
Κρίση μπαλιάς στην απέναντι πλευρά του φιλέ.
Οι αμφίβολες πάνε στον αντίπαλο — στην αμφιβολία, μέσα.
Αναμονή μέχρι να χαθεί ο πόντος για να θυμηθείς το άουτ.
Άμεση κρίση για το άουτ, με τη φωνή και με το χέρι.
Διαφωνία για κρίση που δεν μπορείς πραγματικά να δεις.
Ανάκληση της κρίσης τη στιγμή που αμφιβάλλεις.
Σιωπή σε καθαρό άουτ — η καθυστέρηση είναι αδικία.
§4 · Δυνατά

Η εκφώνηση του σκορ

Ο σερβίρων ανακοινώνει το σκορ πριν από κάθε πόντο — πρώτα το δικό του, μετά του αντιπάλου (για παράδειγμα, «τριάντα–δεκαπέντε»). Πες το αρκετά δυνατά ώστε να ακούγεται στην άλλη πλευρά του φιλέ. Αυτό κρατά και τους δύο παίκτες τίμιους και εντοπίζει τα λάθη νωρίς. Αν κάποια στιγμή διαφωνήσετε στο σκορ, μη μαλώσετε: γυρίστε στο τελευταίο σκορ που και οι δύο συμφωνείτε, και συνεχίστε από εκεί.

§5 · Γύρω από το γήπεδο

Συμπεριφορά στη διάρκεια του παιχνιδιού

Στάσου ακίνητος και σιωπηλός όσο ο αντίπαλος σερβίρει ή παίζει τον πόντο — η κίνηση και ο θόρυβος πίσω από τη γραμμή βάσης αποσπούν και αδικούν. Περίμενε να τελειώσει εντελώς ο πόντος πριν περπατήσεις, μιλήσεις ή μαζέψεις μια αδέσποτη μπάλα.

Φρόντισε τις μπάλες: δώσε στον σερβίροντα όλες τις μπάλες του πριν σερβίρει, κυλώντας ή στέλνοντάς τες απαλά αντί να τις εκτοξεύεις πάνω από το φιλέ. Αν μια μπάλα από διπλανό γήπεδο μπει στο δικό σας, σταμάτα τον πόντο και επίστρεψέ την μόνο όταν έχει σταματήσει και το δικό τους παιχνίδι — και ποτέ μην μπαίνεις τρέχοντας σε διπλανό γήπεδο όσο παίζεται πόντος. Ένα γρήγορο «ευχαριστώ» όταν κάποιος σου επιστρέφει τη μπάλα δεν κοστίζει τίποτα.

§6 · Η τυχερή μπαλιά

Η συγγνώμη στο φιλέ

Κάποιες φορές η μπάλα ξύνει το φιλέ και κυλά από την άλλη πλευρά, ή πιάνει το πλαίσιο της ρακέτας και φεύγει σε γωνία που δεν προλαβαίνει κανείς — ένας πόντος καθαρά τυχερός. Η παράδοση ζητά να σηκώσεις το χέρι σου και να πεις «συγγνώμη» στον αντίπαλο. Τον πόντο τον παίρνεις κανονικά· η χειρονομία απλώς αναγνωρίζει ότι η ικανότητα δεν είχε καμία σχέση. Είναι μία από τις μικρές ευγένειες που κρατούν το παιχνίδι φιλικό.

§7 · Ψυχραιμία

Συμπεριφορά και σεβασμός

Ποτέ μην πετάς, μη χτυπάς και μη σπας τη ρακέτα σου, και κράτα καθαρή τη γλώσσα σου — και τα δύο δείχνουν παίκτη που έχασε τον έλεγχο, και σε πολλά γήπεδα επισύρουν ποινές. Μην πανηγυρίζεις όταν ο αντίπαλος κάνει λάθος· ένα διπλό λάθος ή μια μπάλα στο φιλέ είναι δική του ατυχία, όχι δικός σου θρίαμβος. Αντίθετα, αναγνώρισε το καλό του παιχνίδι. Ένα απλό «πολύ καλό» ή ένα σιωπηλό νεύμα μετά από εξαιρετική μπαλιά είναι το σημάδι ανθρώπου που αγαπά το παιχνίδι περισσότερο από το σκορ.

§8 · Ο τελευταίος πόντος

Να κερδίζεις και να χάνεις σωστά

Όπως κι αν τελειώσει ο αγώνας, οι δύο παίκτες συναντιούνται στο φιλέ και δίνουν τα χέρια — κοίτα τον αντίπαλο στα μάτια και ευχαρίστησέ τον για το παιχνίδι. Αν υπήρχε διαιτητής ή κάποιος που βοηθούσε στις κρίσεις, ευχαρίστησε κι αυτόν. Κέρδισε με ταπεινότητα και χάσε με αξιοπρέπεια: ο παίκτης που νίκησες σήμερα μπορεί να σε νικήσει αύριο, και αυτό που θυμούνται οι άνθρωποι είναι πώς στάθηκες και στις δύο στιγμές.

Για κάθε παίκτη

Το τένις ανήκει σε όλους, και η ευγένεια δεν ταξιδεύει σε μία μόνο γλώσσα. Με κωφούς παίκτες, ή με οποιονδήποτε δεν ακούει εύκολα ένα σκορ που εκφωνείται, συμφωνήστε τα σήματά σας πριν ξεκινήσετε: καθαρό δείξιμο με το χέρι για το άουτ, δάχτυλα σηκωμένα για το σκορ, βλεμματική επαφή πριν από κάθε σερβίς. Η καλή δεοντολογία δεν είναι μόνο θέμα ήχου — είναι το να ξέρει πάντα ο αντίπαλός σου τι συμβαίνει.

Ο Κώδικας του Παίκτη
Δέκα κανόνες που κρατούν κάθε αγώνα δίκαιο
  1. 01Κρίνε μόνο τις μπάλες στη δική σου πλευρά του φιλέ.
  2. 02Στην αμφιβολία, η μπάλα είναι μέσα.
  3. 03Φώναξε τις γραμμές αμέσως — με το χέρι και με τη φωνή.
  4. 04Αν έκανες λάθος, ανακάλεσε την κρίση και χάρισε τον πόντο.
  5. 05Ο σερβίρων ανακοινώνει το σκορ πριν από κάθε πόντο.
  6. 06Μείνε ακίνητος και σιωπηλός στον πόντο του αντιπάλου.
  7. 07Επίστρεψε τις μπάλες στον σερβίροντα απαλά και όλες μαζί.
  8. 08Σήκωσε το χέρι για να πεις συγγνώμη σε τυχερή μπαλιά.
  9. 09Κράτα υπό έλεγχο τα νεύρα και τη γλώσσα σου.
  10. 10Δώσε το χέρι στο φιλέ — νίκη ή ήττα.

Το τένις σε εμπιστεύεται.

Κρίνε μόνος σου τις γραμμές, ανακοίνωσε μόνος σου το σκορ,

και δώσε το χέρι στον άνθρωπο απέναντι από το φιλέ.